چهارشنبه ۳ مرداد ۱۴۰۳ , 24 Jul 2024
ایران با داشتن خط ساحلی 5800 کیلومتری در شمال و جنوب ضمن همسایگی با چندین کشور منطقه، شاهد اقلیم‌­های متفاوت، منابع سطحی و زیرسطحی غنی از مواد معدنی و هیدروکربوری و همچنین گستره پربار از زیست‌بوم‌های گوناگون، جزایر فراوان و انواع متنوع از آبزیان است که اهمیت حفظ و بهره‌برداری پایدار از این منابع خدادادی را گوشزد می‌کند. این موضوع هنگامی اهمیت بیشتری می‌یابد که به گواه کارشناسان تنها 10 درصد از تولید ناخالص داخلی از منابع مرتبط با اقتصاد دریا تأمین شده و بخشی از ساکنان استان­‌های ساحلی با وجود بهره‌مندی از چنین مواهبی از محروم‌ترین استان­‌های کشور به شمار می‌روند. از سوی دیگر و شوربختانه این منابع ارزشمند خود نیز در معرض آلودگی، تخریب و تباهی بوده و نیازمند اقدامی عاجل و مدیریتی چابک در جلوگیری از نابودی و در عین حال بهره‌گیری حداکثری از این ثروت­‌های طبیعی هستند.
ضرورت تدوین طرح توسعه دریامحوردر سازمان زمین‏‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور بر اساس ابلاغ سیاست‌های توسعه دریامحوراز سوی رهبر معظم انقلاب
به گزارش ماین نیوز، بر همین اساس؛ با ابلاغ سیاست‌های کلی توسعه دریامحور از سوی رهبر معظم انقلاب به رؤسای قوای سه‌گانه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، توجه سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیران کلان کشور به این بخش از مواهب کشور پهناور و غنی ایران معطوف شده است. سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور نیز با در اختیار داشتن جایگاهی معتبر در بخش مطالعات دریایی و پشتوانه‌ای عظیم از نیروی انسانی متخصص و تجهیزات به‌روز نسبت به دستور ابلاغ شده اهتمام ورزیده است.

سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور به عنوان یکی از دست اندرکاران حوزه سواحل و دریا، همواره تلاش کرده با رویکردهای همزمان "جلوگیری از هدر رفت ثروت" و "تولید ثروت با کشف منابع جدید" ضمن پاسداشت میراث زمین و نگهداری آن برای نسل‌­های آینده زمینه را برای کشف منابع جدید آماده کرده و همینطور با تکیه بر گستره وسیع علوم زمین (زمین‌شناسی، اقلیم‌‏شناسی، زمین‌ریخت‌شناسی، ژئوفیزیک، ژئوشیمی‌و...) امکان مدیریت بهینه منابع موجود را در سواحل و دریا فراهم آورد.

این سازمان با تولید بیش از 30 لایه اطلاعات بنیادی مکان­دار، تصویری دقیق از محیط دریا و سواحل ترسیم کرده تا با معرفی فرصت­‌های طبیعی هر یک از مناطق ساحلی و آبی کشورمان، مزیت­‌های رقابتی انواع پروژه­‌های توسعه ­محور هر منطقه را آشکار کرده و سرمایه‌­گذاران خرد و کلان و یا خارجی و داخلی را برای فعالیت در منطقه ترغیب کند. از سوی دیگر مطالعات کارشناسان خبره سازمان زمین‌­شناسی و اکتشافات معدنی کشور در بخش زمین‏شناسی دریایی و همینطور زیست بوم و محیط زیست دریا می­تواند با کاهش ریسک عملیاتی فعالیت‌­های اقتصادی دریا­محور ضمن بالا بردن بیش از پیش جذابیت‌­های سرمایه­‌گذاری (به‌ویژه خارجی) موجبات حفظ و ثبات جوامع ساحلی، افزایش رشد اقتصادی و تحقق یافتن سعادت پایدار در منطقه شود.

با نگاهی به سابقه همکاری سازمان زمین­‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در تدوین برنامه‌های آمایشی و راهبردی در انواع مقیاس­‌های منطقه‌­ای و یا استانی و...، اهمیت و ضرورت حضور دیدگاه مبتنی بر شناخت علمی زمین و منابع آن به عنوان یکی از سه عنصر مهم در توسعه همه جانبه و پایدار- در کلیه طرح‌­های راهبردی و توسعه­‌ای کشور مانند طرح جامع توسعه دریامحور هویدا می­‌شود.

شناخت عوامل زمین­شناختی مؤثر در اهداف توسعه فضایی پایدار سواحل و پهنه­‌های آبی کشور مانند توزیع عادلانه منابع، پاسداشت زیست‌­بوم ساحل و دریا، افزایش رقابت­‌پذیری و رشد اقتصادی جوامع ساحلی، تاب‌آورسازی جوامع ساحلی، ... و کمی­‌سازی تأثیر این عوامل به جهت بکار­گیری در الگوهای تصمیم­‌گیری نوین که گستره زمین تا مردم و جامعه را پوشش می­‌دهند و در نهایت ارائه این اطلاعات به همراه راهکارهای توسعه‌­مبنا از اقدامات شاخص این سازمان بوده است. یکی از نمونه­‌های بارز این تفکر در حیطه رشد پایدار و توسعه‌­محور برای جوامع ساحلی کشور که سازمان زمین­‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور نه تنها در ایران بلکه در سطح جهانی پیشرو و پیشگام بوده؛ گسترش گردشگری بر پایه جذابیت‌­های زمین‌شناسی و جغرافیایی هر منطقه و همینطور عملیاتی کردن این مفهوم نوپا (زمین‌­گردشگری) با تأسیس اولین ژئوپارک کشور در جزیره قشم بوده است. این حرکت ارزشمند که یکی از نمونه‌­های شاخص و مثال‌­زدنی در حیطه توسعه پایدار بوده علاوه بر حفظ میراث زمین برای آیندگان، زمینه‌­های رشد اقتصادی پایدار و جذب گردشگران خارجی و داخلی در منطقه را ایجاد کرده و توانسته است موجبات پیشرفت کیفیت زندگی جوامع محلی و توزیع عادلانه‌­تر ثروت در منطقه شود.

در کنار چنین اقداماتی سازمان زمین‌­شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور با حضور در مجامع داخلی مانند تدوین آیین‌‏نامه‌‏ها و تشکیل کمیته منابع غیرزنده دریایی و سعی در ارتقای درک خود از مناسبات بین­‌المللی در کنار شناخت فرامرزی حیطه­‌های طبیعی و زیرساختی کرده که خود می­‌تواند پیشران و پشتوانه تفکر برون­‌گرایی در اقتصاد مناطق دریامحور خصوصاً دریا­های آزاد و همسایگان جنوبی قرار گرفته و ضمن تقویت حوزه نفوذ کشور از دست­‌اندازی به منابع مشترک و تضییع حقوق کشور مقتدر ایران جلوگیری کند.

ناگفته پیداست که گستره مطالعات دریا و سواحل (شمال و جنوب) که به شکل روزانه در قالب مدیریت زمین­‌شناسی دریایی سازمان زمین‏‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور در حال انجام است بر پایه سرمایه اصلی این سازمان (به عنوان یک مجموعه تخصصی) یعنی ­کارشناسان زبده و با تجربه صورت پذیرفته و چنین بدنه متخصص و ارزشمندی امکان و ظرفیت جهت­‌دهی انواع طرح­ه‌ای دانش‌­بنیان در مقیاس‌­های متفاوت در ساحل و دریا داشته و می­‌توانند شتاب­‌دهنده شکوفایی علمی و فن‌آوری در حیطه توسعه دریامحور باشند.

در انتها باید متذکر شد؛ بسیج دستگاه­‌های دست‌­اندرکار و مسئول نباید تنها در حد اقدامات سطحی و شعاری باقی­مانده و تمامی سازمان­‌های مسئول می­‌بایست در گام اول با تعیین دقیق نقش خود در برابر سیاست­‌های کلان، جایگاه و برنامه‌­های خود را به طور شفاف تعیین کرده و در گام‌­های بعدی و به شکل مؤثر در راستای انجام این اهداف اقدامات عملی با نتایج ملموس و قابل سنجش ایفا نمایند تا چنین برنامه‌­هایی به شکل مؤثر، کیفیت زندگی ساکنان پهنه­‌های ساحلی کشورمان را بالا ببرد.
دکتر مسعود زمانی‌پدرام

مدیرکل دفتر بررسی‌های زمین‌شناسی دریایی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور
منبع : سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما
کد امنيتی