کمبود مواد ناریه و به‌ویژه نیترات آمونیوم، طی هفته‌های اخیر به یکی از دغدغه‌های فعالان بخش معدن تبدیل شده است؛ بحرانی که به گفته کارشناسان، تنها به اختلال در زنجیره تأمین محدود نمی‌شود و می‌تواند تولید در معادن، کارخانه‌های سیمان و صنایع معدنی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. محمدرضا رمضان‌پور، عضو هیئت‌مدیره و خزانه‌دار انجمن صنفی شرکت‌های مهندسی آتشکاری و مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل مواد ناریه ایرانیان، معتقد است ریشه این وضعیت در انحصار تولید، نبود ذخایر راهبردی و محدودیت ورود بخش خصوصی به عرصه تولید مواد ناریه نهفته است.
بحران مواد ناریه در معادن؛
از انحصار تولید تا توقف عملیات معادن کوچک
عضو هیئت‌مدیره و خزانه‌دار انجمن صنفی شرکت‌های مهندسی آتشکاری عنوان کرد: محدودیت واردات نیز شرایط را پیچیده‌تر کرده و باعث شده نیاز بازار به‌سادگی قابل جبران نباشد.
معادن کوچک و متوسط
وی گفت: بسیاری از معادن بزرگ با استفاده از ذخایر قبلی خود فعالیت را ادامه داده‌اند، اما این ذخایر در حال پایان‌یافتن است و برخی معادن کوچک و متوسط نیز هم‌اکنون با توقف عملیات استخراج روبه‌رو شده‌اند.
به اعتقاد رمضان‌پور، بیشترین آسیب متوجه معادن کوچک است؛ زیرا معمولا این واحدها ذخیره قابل‌توجهی از مواد ناریه در اختیار ندارند و خرید آن‌ها به‌صورت موردی (یکبار مصرف) انجام می‌شود. ادامه این وضعیت علاوه بر کاهش تولید، هزینه‌های ثابت معادن را افزایش داده و می‌تواند تبعات اجتماعی و بحران اشتغال نیز به همراه داشته باشد.
وی اضافه کرد: بخش عمده رشد قیمت آنفو ناشی از افزایش قیمت جهانی نیترات آمونیوم، رشد هزینه انرژی، افزایش هزینه حمل‌ونقل و توقف تولید نیترات داخلی است.
مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل مواد ناریه ایرانیان تصریح کرد: پیش از این نیترات آمونیوم داخلی با قیمتی پایین‌تر از نرخ جهانی در اختیار تولیدکننده قرار می‌گرفت، اما اکنون خرید خارجی با قیمت‌های بالاتر انجام می‌شود و همین موضوع قیمت تمام‌شده مواد ناریه را افزایش داده است.
رمضان‌پور با اشاره به کاهش کیفیت برخی اقلام در شرایط فعلی گفت: بخشی از خطوط تولید، پس از حملات دشمن هنوز به شرایط عادی بازنگشته‌اند و در برخی موارد اجبارا برای جبران کاستی از نیترات آمونیوم کشاورزی به‌جای نوع انفجاری استفاده می‌شود که این موضوع می‌تواند کیفیت انفجار را به شکل ملموسی کاهش دهد.
با این حال او معتقد است این وضعیت موقتی است و با بازگشت خطوط تولید به شرایط استاندارد، کیفیت محصولات نیز بهبود خواهد یافت.
پایان انحصار
این فعال معدنی، مهم‌ترین اصلاح را پایان‌دادن به انحصار تولید مواد ناریه دانست و تأکید کرد: در بسیاری از کشورهای منطقه از جمله ترکیه، هند و پاکستان، بخش خصوصی تولید مواد منفجره معدنی را برعهده دارد و دولت صرفا نقش نظارتی ایفا می‌کند.
رمضان‌پور گفت: بخش خصوصی ایران نیز آمادگی سرمایه‌گذاری در احداث واحدهای تولیدی را دارد، اما نگاه صرف امنیتی به این حوزه تاکنون مانع تحقق این ظرفیت شده است.
وی همچنین بر ایجاد ذخایر راهبردی نیترات آمونیوم، توسعه واحدهای جدید پتروشیمی، احداث کارخانه‌های محلی تولید مواد ناریه در معادن بزرگ و استفاده از واردات به‌عنوان راهکار میان‌مدت تأکید کرد.
به گفته این عضو هیئت‌مدیره و خزانه‌دار انجمن صنفی شرکت‌های مهندسی آتشکاری، اگر اصلاحات ساختاری در زنجیره تأمین مواد ناریه انجام نشود، تعطیلی بخشی از معادن دور از انتظار نخواهد بود و این موضوع به زنجیره صنایع معدنی، سیمان، فولاد و سایر صنایع وابسته نیز سرایت خواهد کرد.
رمضان‌پور در پایان خاطرنشان کرد: بحران فعلی باید به فرصتی برای بازنگری در ساختار تولید مواد ناریه تبدیل شود؛ فرصتی که با مشارکت بخش خصوصی، تنوع‌بخشی به تولید و ایجاد ذخایر راهبردی می‌تواند از تکرار چنین بحران‌هایی در آینده جلوگیری کند.
منبع : ایراسین
