در سال ۱۴۰۳، صنعت معدن ایران با ۶,۶۷۰ معدن فعال و ایجاد اشتغال مستقیم برای بیش از ۱۴۶ هزار نفر، تولید سالانه‌ای در حدود ۵۵۱ میلیون تن مواد معدنی داشته است. با این حال، زیرساخت‌های عملیاتی این صنعت با چالش‌های جدی در بخش تأمین نهاده‌های کلیدی روبروست.
بررسی داده‌ها نشان می‌دهد که صنعت معدن با یک شکاف عمیق بین «نیاز» و «تأمین» مواد ناریه مواجه است:
- میزان نیاز سالانه: ۲۴۰,۰۰۰ تا ۳۰۰,۰۰۰ تن.
- میزان تأمین واقعی: کمتر از ۴۰٪ از نیاز کل.
- میزان کسری: بیش از ۱۶۸,۰۰۰ تن در سال.
این سطح از کمبود، منجر به توقف یا کاهش شدید بهره‌وری در بسیاری از معادن کشور شده است.
کارشناسان چه می‌گویند؟
دکتر سید حجت زینلی، عضو انجمن مس ایران، درباره این موضوع گفت:
«معدن با شعار زنده نمی‌ماند؛ کمبود مواد ناریه و سوخت نفس معادن را به شماره انداخته است.امروز بسیاری از معادن کشور، نه به دلیل نبود ذخیره و ظرفیت، بلکه به دلیل کمبودهای اولیه و موانع اجرایی، برای ادامه فعالیت خود می‌جنگند. از واقعیتی می‌گوید که دیگر نمی‌توان آن را نادیده گرفت.صدای معدن را باید پیش از آنکه خاموش شود، شنید.»
محمد آیتی، کارشناس معدن، در رابطه با این موضوع افزود:
«معادن ایران با کمبود شدید مواد ناریه و سوخت مواجه‌اند. نیاز سالانه مواد ناریه ۲۴۰ تا ۳۰۰ هزار تن است، اما کمتر از ۳۰ تا ۴۰ درصد آن تأمین می‌شود و کسری به بیش از ۱۶۸ هزار تن رسیده است. قیمت آنفو نیز از حدود ۲۴۰ هزار ریال به نزدیک ۱.۹ میلیون ریال در هر کیلو رسیده و رشد نزدیک به ۷ برابری داشته است. همزمان سهمیه گازوئیل معادن هم ناقص است و بسیاری از معادن مجبور شده‌اند به‌جای انفجار، از بیل مکانیکی ۲۴ ساعته استفاده کنند.»
۳. تحلیل نوسانات قیمتی (تأثیر تورمی)
در بازه زمانی فروردین ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵ (۱۴ ماهه)، رشد بی‌سابقه قیمت‌ها در بازار مواد ناریه مشاهده می‌شود:
- قیمت پایه (فروردین ۱۴۰۴): ۲۴,۰۰۰ تومان/کیلوگرم.
- قیمت جاری (خرداد ۱۴۰۵): ۱۹۰,۰۰۰ تومان/کیلوگرم.
- نرخ رشد: ۶۹۲٪ (افزایش تقریباً ۸ برابری قیمت).
- سایر اقلام: قیمت فتیله انفجاری نیز با رشد بیش از ۲۳۰٪ مواجه شده است.
ترکیب «کمبود شدید عرضه» و «افزایش شدید قیمت‌ها» منجر به ایجاد یک بن‌بست عملیاتی شده است. پیامدهای این وضعیت عبارتند از:
- افزایش چشمگیر هزینه‌های استخراج و تولید.
- احتمال تعطیلی معادن کوچک و متوسط به دلیل عدم توانایی در تأمین هزینه‌ها.
- اختلال در زنجیره تأمین صنایع پایین‌دستی مانند فولاد و سیمان.
منبع : نبض بازار
